Afganistan'da şirket kurma: lisanslar, ücretler, vergiler ve iş vizesi

Afganistan'da her ticaret, üretim ya da hizmet işletmesinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığından (Kabil ve vilayet müdürlükleri) faaliyet lisansı alması gerekir. Sağlık, eğitim, madencilik, telekom, ulaştırma ve bankacılıkta ilgili bakanlığın ek izni de gerekir.

Şirket türleri

• Şahıs lisansı: kâr ve zarar tek sahibe aittir.
• Sınırlı ortaklık: birden çok ortak; her biri koyduğu sermaye kadar sorumludur.
• Kollektif (teminatlı) ortaklık: tüm ortaklar borçlardan tam sorumludur; kararlar birlikte alınır.
• Limited şirket (LLC): yerli ve yabancı yatırımcıların en çok tercih ettiği tür; ayrı tüzel kişilik, sorumluluk hisse kadardır.

Resmî lisans ücretleri

Faaliyet lisanslarının çoğu aynı sabit ücrete tabidir; birkaç riskli sektörde ücret çok daha yüksektir.

Başlıca vergiler

• Şirketler: yıllık net kârın %20'si; mali yıl bitiminden sonraki üç ay içinde beyan edilir.
• Gerçek kişiler: yıllık 60.000 AFN'ye kadar %0, 150.000'e kadar %2, 1,2 milyona kadar %10, üzeri %20.
• İşlem vergisi (peşin): brüt gelirin %2'si, üç ayda bir, izleyen ayın 15'ine kadar; ithalatta mal bedeli artı gümrük vergisi üzerinden %4 (sanayi girdilerinde %2).
• Maaş vergisi (işveren keser): aylık 5.000 AFN'ye kadar %0, 12.500'e kadar %2, 100.000'e kadar %10, üzeri %20; izleyen ayın 10'una kadar ödenir.
• Kira vergisi (kiracı keser): aylık 10.000–100.000 AFN kiralarda %10.
• Sözleşme vergisi: faaliyet lisansı olmayan tedarikçiler için %7.

Yabancı yatırımcılar için kurallar

• %100 yabancı sahiplik isteyen yatırımcı lisans için Afganistan'a gelmek zorundadır.
• Afgan ortakla iş, ülkeye gelmeden başlatılabilir; süreci bakanlık koordine eder.
• Yabancılar doğrudan arazi sahibi olamaz. Sanayi parkında arsa için şirketin Afganistan'da tescilli olması ve en az %1 hissesinin Afgan ortakta olması gerekir.
• Devlet projeleri (çoğu kamu-özel ortaklığı) her yıl sektör bakanlıklarınca ilan edilir; yatırımcı bakanlığın Yatırım Müdürlüğü'ne ilgi mektubu gönderir. Kendi proje önerileri büyükelçilik, ticaret ataşeliği ya da çevrim içi yollarla sunulabilir.

İş vizesi almanın üç yolu

1. Afgan büyükelçiliği ya da konsolosluğu: tek girişli iş vizesi, genellikle yaklaşık bir ay; Kabil'de bakanlık üzerinden uzatılabilir ya da çok girişliye çevrilebilir.
2. Kabil Uluslararası Havalimanı'nda kapıda vize: Yatırım Masası, özellikle Afgan temsilciliği olmayan ülkelerin vatandaşı yatırımcı ve uzmanlara iş vizesi verir.
3. Tescilli şirket daveti: Afganistan'da tescilli (Afgan ya da yabancı sermayeli) bir şirket, kişinin adı, uyruğu, pasaport numarası, ziyaret amacı, kalış süresi ve vize yolunu belirterek, geçerli lisans kopyasıyla bakanlığa başvurur; bakanlığın verdiği davet mektubuyla vize elçilikten ya da havalimanından alınır.

Sanayi parkında arsa

Arsa yalnız geçerli üretim lisansı olan şirketlere verilir. Başvuruda form, gerçekçi iş planı, vaziyet planı, son altı ayın banka dökümü, geçerli çalışma izni ve vergi beyanları istenir; arsa ve altyapı bedeli taksitle ödenebilir, inşaata genellikle 6–12 ay içinde başlanmalıdır. Su çoğunlukla özel kuyulardan sağlanır; yedek jeneratör önerilir.

Pratik öneriler

Defterleri Darice ya da İngilizce tutun, faturaları saklayın: lisans yenileme, ihale ve banka işlemleri için vergi borcu yoktur yazısı gerekir. Ödeme yapmadan önce güncel ücretleri bakanlıktan teyit edin, sözleşmeler için iki dilli bir avukatla çalışın ve markanızı erken tescil ettirin.

Kaynak: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yatırım müdürlüğü: investinafghanistan.af